Όρλιακας, περπατάμε στα άγνωστα μονοπάτια του

Φθάνει μόλις μετά βίας τα 1453 μέτρα ύψος, όμως όσο μπόι του λείπει, τόσο κερδίζει σε  χαρίσματα…

Ο λόγος για τον βουνό Όρλιακας, που ορθώνει το ανάστημά του δίπλα στις πανύψηλες ακρώρειες της Πίνδου βάζοντας, με την άγρια φύση του, τη δική του σφραγίδα στο ορεινό ανάγλυφο του νομού Γρεβενών. Έχει χαρακτηρισθεί περιοχή «ιδιαίτερου φυσικού και ιστορικού κάλλους» και είναι προστατευόμενη καθώς βρίσκεται στην περιφερειακή ζώνη του νεοσύστατου Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.

 

Το οικοσύστημα: Μέσα από φυσικές διεργασίες αιώνων η πολυμορφία του ορεινού αυτού όγκου ευνόησε την ανάπτυξη αρκετών και σπάνιων δασικών ειδών, όπως ο ραγοφόρος ίταμος ή μαυροέλατο, η άγρια πεύκη και το αρκουδοπούρναρο. Μεγάλες εκτάσεις καλύπτονται από μικτά δάση ελάτης, μαύρης πεύκης και βελανιδιάς, ενώ εντυπωσιακά είναι τα είδη των αγριολούλουδων όπως το άγριο γαρύφαλλο, η ίριδα, ο άγριος κρίνος, η πριμούλα, ο κρόκος και δεκάδες άλλα. Καταφύγιο και τροφή βρίσκουν εδώ αρκετά θηλαστικά, αρκούδες, λύκοι, ζαρκάδια, αγριογούρουνα και αγριόγατες.  Στην πλούσια φτερωτή πανίδα, συμπεριλαμβάνονται ο σπάνιος μαυροπελαργός, το χρυσογέρακο, ο ασπροπάρης, φιδαετοί, γερακίνες, αλλά και μεγάλος πληθυσμός από κιρκινέζια. Από το 1973 o Όρλιακας έχει δίκαια χαρακτηρισθεί ως “περιοχή ιδιαίτερου φυσικού και ιστορικού κάλλους”. Βρίσκεται στην περιφερειακή ζώνη του νεοσύστατου Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου και προστατεύεται-όσο βέβαια αυτό γίνεται πράξη στην ελληνική πραγματικότητα- από την υπάρχουσα νομοθεσία.

Σύμφωνα με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία που χαρακτηρίζει τον Όρλιακα μαζί με τον γειτονικό όγκο του Τσούργιακα, ως σημαντικές για τα πουλιά περιοχές, οι κύριες απειλές για το οικοσύστημα είναι η υδροληψία από τον ποταμό Βενέτικο, το εξαντλητικό κυνήγι, η ανεξέλεγκτη διάνοιξη δρόμων, οι δραστηριότητες αναψυχής και η υπερβόσκηση των βοσκοτόπων.

 

Το τοπίο των ανθρώπων: Ανήσυχος τούτος ο τόπος, θαρρείς και η ορμή των νερών, το συνοφρύωμα των δασών, η παγωνιά των χιονισμένων κορυφογραμμών σμίλεψαν τον ατίθασο χαρακτήρα, αλλά και τη σκληράδα των ορεσίβιων κατοίκων του.

Ένα πλήθος ανθρώπινων κοινοτήτων κουρνιάζει στις μασχάλες του βουνού, αποτελώντας μια οικιστική ενότητα, γνωστή παλιά ως Κουπατσαραίϊκα  χωριά. Ελληνόφωνα βλαχοχώρια, πιθανόν να πήραν το όνομά τους από την βλάχικη λέξη “κουπάτσου” που σημαίνει βελανιδιά, δένδρο που ακόμη κατακλύζει την κατάφυτη γύρω περιοχή.

Ζιάκας, Σπήλαιο, Περιβολάκι, Τρίκωμο, Μοναχίτι, Κοσμάτι…Τα Κουπατσοχώρια διασκορπίζονται περιμετρικά του Όρλιακα και κυρίως γύρω από την κοίτη του Βενέτικου που είναι ένας από τους σημαντικότερους βραχίονες του Αλιάκμονα. Οι Κουπατσαραίοι ήταν κατά παράδοση κτηνοτρόφοι. Όμως η εκτεταμένη χρήση των βοσκότοπων από Σαρακατσάνους και Βλάχους νομάδες τους έστρεψε στην οργάνωση μεταφορικών συναφιών(=ομάδων­) που εξυπηρετούσαν τις αυξημένες ανάγκες των Βλάχων για παράδοση ξυλείας και κτηνοτροφικών προϊόντων στα παζάρια των πόλεων. Στα αναπαλαιωμένα καλντερίμια και στις λιθόστρωτες μουλαρόστρατες που κάποτε συνέδεαν σαν δίχτυ τα βλαχοχώρια με τα εμπορικά κέντρα του κάμπου, αντηχούν ακόμα οι οπλές των αλόγων των καραβανιών…

 

Πεζοπορικές διαδρομές

Ένας πεζοπορικός «παράδεισος» κρύβεται στις παρυφές του Όρλιακα, αφού η ομαλή γεωμορφολογία, η πολυποίκιλη βλάστηση, αλλά και το δουλεμένο ανθρώπινο τοπίο, καθιστούν το γρεβενιώτικο βουνό έναν προσιτό και ενδιαφέροντα προορισμό ακόμα για τους αμάθητους του είδους.

1. Προς κορφή (1 ½ ώρα )

Από το κέντρο των Γρεβενών ακολουθούμε με το όχημά μας τις ταμπέλες προς Χιονοδρομικό κέντρο Βασιλίτσας. Στο ύψος του χωριού Μαυραναίοι στρίβουμε προς χωριό Ζιάκα (28 χλμ. Από Γρεβενά), που βρίσκεται στις βορειοανατολικές υπώρειες του  Όρλιακα και χρησιμοποιείται ως εφαλτήριο για τις εξορμήσεις στο βουνό. Στη συνέχεια ακλουθούμε τον ασφάλτινο δρόμο Ζιάκα – Περιβολίου για 6,5 χιλιόμετρα και φτάνουμε στη Ράχη Καραστέργιου. Αριστερά μας θα προσέξουμε ασφάλτινη παράκαμψη που σύντομα γίνεται χωμάτινη και καταλήγει στο χωριό Σπήλαιο.

Εδώ σ’ ένα χαρακτηριστικό πλάτωμα όπου δεσπόζουν δυο θεόρατα μαυρόπευκα. αφήνουμε το όχημά μας και αναζητούμε τον στενό, κακοτράχαλο δασικό δρομάκο που βρίσκεται ανατολικά και ανηφορίζει με έντονες κλίσεις καθώς χάνεται στο πυκνό δάσος.  Μετά από έντονη ανάβαση που δεν ξεπερνά όμως τα είκοσι λεπτά, φτάνουμε σε ίσωμα  όπου δεσπόζει ένα θεόρατο κεραυνοβολημένο μαυρόπευκο. Αν το τοπίο είναι χιονισμένο το μόνο που μπορούμε να κάνουμε σε αυτό το σημείο είναι ν’ απολαύσουμε την απίστευτη περιμετρική θέα προς τις κορυφογραμμές τις Βόρειας Πίνδου, τη Βασιλίτσα, το Σμόλικα και ανατολικά τον ‘Ολυμπο. Αν δεν έχει χιόνι αξίζει να παρατηρήσουμε τη χλωρίδα που στολίζει το μικρό οροπέδιο (κίτρινοι κρόκοι, ευφόρμπια (γαλατσίδα) και άφθονες πριμούλες) και να αναγνωρίσουμε τα διαφορετικά είδη μανιταριών -ο Όρλιακας είναι γνωστός γι αυτά-  που αναπτύσσονται στο υπόστρωμα του δάσους .

Αφού ξεκουραστούμε για λίγο, συνεχίζουμε σε σχετικά επίπεδο έδαφος με πορεία ανατολική (δεν υπάρχει ευδιάκριτο μονοπάτι) για την ψηλότερη κορφή του Όρλιακα (υψόμ. 1453) όπου και φτάνουμε μετά από 20 λεπτά.

Επιστρέφουμε πίσω στο ίσωμα όπου βρίσκεται το ξερό μαυρόπευκο και ψάχνουμε το δασικό δρόμο που κατευθύνεται νότια. Κατηφορίζουμε πραγματοποιώντας μια ευχάριστη διαδρομή μέσα από αμιγές δάσος μαύρης πεύκης που κάνει ένα μεγάλο κύκλο για να μας επαναφέρει στο αρχικό πλάτωμα όπου αφήσαμε το αυτοκίνητό μας, μετά από 40 λεπτά σχετικά ξεκούραστης πορείας.

Αν έχει πέσει χιόνι (πράγμα καθόλου σπάνιο για το Φεβρουάριο), οι πεζοπόροι χρειάζεται να έχουν κατάλληλο χειμερινό εξοπλισμό, ανάλογη πείρα και συνοδεύονται από κάποιο καλό γνώστη της περιοχής. Το τοπικό Γραφείο Οικοτουρισμού και Οδηγών Άγριας Φύσης διοργανώνει με ασφάλεια παρόμοιες εξορμήσεις.

 

2. Σπήλαιο – Φαράγγι Πορτίτσας (40 λεπτά)

Το χωριό Σπήλαιο απέχει από το Ζιάκα μόλις 4 χιλιόμετρα. Ο δρόμος είναι ασφάλτινος όμως καθώς διατρέχει τη πιο βραχώδη πλαγιά του Όρλιακα υποφέρει από κατολισθήσεις, ενώ σε κάποια σημεία είναι εξαιρετικά στενός.

Φτάνοντας στο Σπήλαιο αναζητούμε την πλατεία του παλιού δημοτικού σχολείου. Από εδώ ξεκινά η αναπαλαιωμένη λιθόκτιστη στράτα που οδηγεί στο φαράγγι της Πορτίτσας (υπάρχουν ταμπέλες). Το μονοπάτι μ’ ένα συνεχές αλλά ευχάριστο ζικ –ζακ κατεβαίνει προς το φαράγγι προσφέροντας παράλληλα θαυμάσια θέα στην κοιλάδα .  Παντού θα συναντήσετε πινακίδες και δεν υπάρχει καμία απολύτως πιθανότητα να μπερδευτείτε. Μετά από 15 λεπτά κατάβασης θα βρεθούμε σε χαρακτηριστικό σημείο με κιόσκι για στάση και ξεκούραση. Από εδώ συνεχίζουμε για ακόμη 20 λεπτά και πέφτουμε στο άνοιγμα της κοιλάδας που διασχίζει ο ποταμός Βενέτικος.  Συνολικά από το χωριό Σπήλαιο (υψ. 950) ως το γεφύρι (υψ.650) καλύπτουμε μια υψομετρική διαφορά 300 μέτρων.  Το φαράγγι σε αυτό το σημείο είναι εντυπωσιακά στενό. Το καλοκαίρι όταν η στάθμη του νερού είναι χαμηλή, οι πεζοπόροι μπορούν να περπατήσουν στην κοίτη με το νερό να φθάνει μέχρι το γόνατο, για περίπου 200 μέτρα μέσα στο βράχινο χάσμα. Εννοείται ότι αυτήν την εποχή κάτι παρόμοιο είναι αδιανόητο. Το γεφύρι ης Πορτίτσας κτίστηκε πιθανόν στα μέσα του 19ου αιώνα δίνοντας διέξοδο στην επικοινωνία των ντόπιων, ανάμεσα στα χωριά Σπήλαιο, Μοναχίτι,. Τρίκωμο

 

INFO

Επισκέψιμο είναι στο χωριό Ζιάκας το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Τ/24620-86055 –  http://kpe-ziaka.gr

Κατάσταση δρόμων: Αν έχει προηγηθεί χιονόπτωση για την κατάσταση των δρόμων επικοινωνήστε με την τροχαία Γρεβενών T/ 24620-80319.

Περιπέτειες με ασφάλεια: Για περισσότερη σιγουριά και ασφάλεια στις εξορμήσεις σας μπορείτε να έρθετε σε επαφή με το Γραφείο Οικοτουρισμού Βόρειας Πίνδου  που διαθέτει έμπειρους συνοδούς βουνού, Τ/ 24620-85032, www.venetikos.gr

 

Πως θα πάτε

Ερχόμενοι από Αθήνα στο ύψος τη Λαμίας θ’ ανηφορίσετε για Δομοκό και θα συνεχίσετε για Καρδίτσα, Τρίκαλα, Καλαμπάκα. Λίγο μετά τα Μετέωρα στη διασταύρωση θα στρίψετε δεξιά για την πόλη των Γρεβενών.

Πιο εύκολα είναι τα πράγματα από Θεσ/νίκη, καθώς θα χρησιμοποιήσετε την Εγνατία Οδό.

Πρατήριο βενζίνης θα βρείτε στα Γρεβενά και στο χωριό Μαυραναίοι.

 

Που θα μείνετε

Ζιάκας: «Αλώνι του Ήλιου» Τ/ 24620-83837   και ξενοδοχείο «Βίλα Αλεξάνδρα» Τ/ 24620-25660.

Σπήλαιο: Ξενοδοχείο «Αερόπη»  Τ/. 24620-82256.

Περιβολάκι:  Ξενώνας «Το Περιβολάκι», Τ/ 24620-81141

 

Που θα φάτε

Oι περισσότερες επιλογές για φαγητό βρίσκονται στον οδικό άξονα που οδηγεί στο χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας και κυρίως στα χωριά Πανόραμα, Αλατόπετρα και Σμίξη. Όμως και τα χωριά του Όρλιακα έχουν κάποια καλά στέκια για φαγητό όπως η ταβέρνα «Αετοφωλιά», 7 χλμ. από το Ζιάκα, γνωστή για τα εξαιρετικά ψητά και για τα χωριάτικα πιάτα της.

Στο χωριό Σπήλαιο θα βρείτε την ταβέρνα «Πέρδικα» και «Σπήλαιο» όπου θα δοκιμάσετε μακεδονίτικες πίτες και το πρόβειο κεμπάπ.

 

 

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ του Γραφείου Οικοτουρισμού Β. Πίνδου:     ΜΥΗΘΕΙΤΕ ΜΕ 4Χ4  ΣΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΓΡΙΑΣ ΖΩΗΣ ΣΤO ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ  ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ, ΣΤΟΝ ΟΡΛΙΑΚΑ ΣΤΟ ΒΟΥΝΟ ΤΩΝ ΑΕΤΩΝ & SAFARI ΜΕ ΤΑ 4Χ4 ΣΤΟ ΦΑΡΑΓΓΙ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ .

Χαλαρή πορεία για να απολαύσουμε την φύση μέσα σε  αυτό το εκπληκτικό μουσείο της φύσης  με ενημέρωση για την πανίδα και την χλωρίδα της περιοχής που είναι σημαντικός βιότοπος πεταλούδων και ορχεοειδών .  Προσφορά αποκλειστικά  για τους αναγνώστες του www.viewsofgreece.gr  20 €/Ατομο

Υπευθυνος: Απόστολος Διανέλλος Δασοπόνος-Συγγραφέας τηλ  69 77 77 25 42 www.venetikos.gr

 

ΚΕΙΜΕΝΟ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΖΕΡΜΑΙΝ ΑΛΕΞΑΚΗ – ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ

Copyright: Το υλικό της σελίδας αυτής κείμενα & φωτογραφίες είναι αποκλειστικά προϊόν επαγγελματικού φωτορεπορτάζ και έρευνας στο πεδίο και πνευματικό δικαίωμα των  συνεργατών της “Views of Greece”. Οι χρήστες κατανοούν και αποδέχονται ότι πέρα από την δυνατότητα επίσκεψή τους στο site αυτό δεν τους παρέχεται βάσει νόμου κανένα άλλο δικαίωμα να χρησιμοποιήσουν με οποιοδήποτε τρόπο σε άλλο διαδικτυακό τόπο, ν’ αναπαράγουν, ν’ αντιγράφουν, πωλούν, μεταπωλούν ή/και να εκμεταλλεύονται εμπορικά ή μη, με οποιονδήποτε τρόπο, σύνολο ή μέρος του περιεχομένου της σελίδας αυτής.

 

 


Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

Γράψτε το σχόλιο σας