Λιδορίκι – Μόρνος, ατίθαση Ρούμελη

Η παρουσία της τεχνητής λίμνης του Μόρνου μπορεί να εξομάλυνε το γεωμορφολογικό ανάγλυφο της περιοχής, όμως η ιστορία που γράφτηκε σε τούτα τα χώματα εδώ και αιώνες τώρα παραμένει πολυκύμαντη και ανεξίτηλη, όπως επίσης και η ορεινή φύση που σφραγίζει το ίδιο δυνατά εδώ όσο και στις πιο ψηλές ακρώρειες της Γκιόνας και των Βαρδουσίων, την φυσιογνωμία αυτού του τόπου.

 

Ανηφορίζοντας από τα παράλια του Κορινθιακού για τα υψίπεδα της Φωκίδας, δύσκολα υποψιάζεσαι πως μέσα σε λίγα μόνο χιλιόμετρα η τοπιογραφία της περιοχής κυριολεκτικά θα έχει μεταμορφωθεί. Στη σκιά των επιβλητικών και χιονισμένων κορυφογραμμών της Γκιόνας και των Βαρδουσίων, σε ελάχιστη απόσταση από τις  όχθες της τεχνητής λίμνης του Μόρνου και σε ύψος 550 μέτρων, βρίσκεται το Λιδορίκι.

Φυσική πρωτεύουσα της πιο τραχιάς  περιοχής της Ρούμελης, το Λιδορίκι υπήρξε μέχρι πρόσφατα το σημαντικότερο εμπορικό και οικονομικό κέντρο της ορεινής Φωκίδας. Λόγω της φυσικής θέσης του αποτελούσε ανέκαθεν ένα πραγματικό ορεινό κάστρο, αφού οι σκληροτράχηλοι ορεσίβιοι αντιστάθηκαν στους βυζαντινούς φοροεισπράκτορες, στους Λατίνους (Φράγκους – Καταλανούς) και φυσικά στους  μετέπειτα τούρκους κατακτητές.

Σήμερα εδώ ζουν σχεδόν 1.500 άνθρωποι, οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με  την κτηνοτροφία, την υλοτομία και το μεταπρατικό εμπόριο.

Η χάραξη της καινούργιας παραλιακής οδού που συνδέει την Άμφισσα  με  τη Ναύπακτο, αλλά και η καθιέρωση διαφορετικού τρόπου ζωής οδήγησαν την βουκολική πολιτεία σε μαρασμό. Παρ’ όλα αυτά το  Λιδορίκι παραμένει ακόμα και σήμερα το μόνο αστικό κέντρο σε μια εκτεταμένη και ιδιαίτερα ορεινή περιοχή.

 

Λίμνη Μόρνου: Η τεχνητή λίμνη βρίσκεται σε ύψος  500 μέτρων και κυριολεκτικά μοιάζει να πολιορκείται από τις αλπικές κορφές των Βαρδουσίων και της Γκιόνας. Σχηματίστηκε μετά την ανύψωση χωμάτινου φράγματος ύψους 126 μέτρων που έκοψε την ροή του ποταμού Μόρνου, ο οποίος για αιώνες ευεργετούσε την κοιλάδα της Βελάς. Επτακόσια ογδόντα εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού πλημμύρισαν το χωριό Κάλιο και την  περιοχή της αρχαίας Καλλίπολης, δημιουργώντας έτσι ένα τεχνητό ταμιευτήρια με κυριότερο σκοπό την ύδρευση της πρωτεύουσας. Το υδραγωγείο μ’ ένα κανάλι μήκους 192 χιλιομέτρων που θεωρείται από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης, ανέλαβε να μεταφέρει το νερό που γεννιέται από τα χιόνια των βουνών στις βρύσες των νοικοκυριών της Αθήνας.

Αφήνοντας πίσω το Λιδορίκι ο δρόμος κατεβαίνει κοντά στις «κινούμενες» όχθες της λίμνης που μετακινούνται ανάλογα με το βαθμό των βροχοπτώσεων.  Περιμετρικά της λίμνης υπάρχει ένας ασφάλτινος, αλλά με πολλές στροφές δρόμος που θα μας φέρει κοντά στα ομορφότερα σημεία. Το ενδιαφέρον ωστόσο του ταξιδιώτη δεν εξαντλείται στην ακρολιμνιά. Ολόγυρα στα δασωμένα υψώματα που αγκαλιάζουν τον τόπο φωλιάζουν δεκάδες μικρά και μεγαλύτερα χωριά που προσεγγίζονται οδικά, αρκεί βέβαια να μην έχει προηγηθεί χιονόπτωση που αυτήν την εποχή δεν είναι καθόλου σπάνιο φαινόμενο.

 

Ο γύρος της λίμνης βήμα – βήμα

Λιδορίκι – Κάλιο: Από την πλατεία του Λιδορικίου θ’ ακολουθήσετε τις ταμπέλες για Λευκαδίτι. Ευχάριστες ασφάλτινες κορδέλες με κατεύθυνση προς βορρά διασχίζουν το γνήσιο αγροτικό τοπίο. Στα 8 χιλιόμετρα βγαίνετε σε κεντρική διασταύρωση. Αν θέλετε να πραγματοποιήσετε το γύρο της λίμνης θα περάσετε τη γέφυρα του Μόρνου και θα στρίψετε αριστερά, καθώς το βόρειο παρακλάδι τερματίζει στην Παύλιανη.  Πρώτη στάση το χωριό Κάλιο, από το οποίο διασώζονται μόνο ελάχιστα σπίτια, αφού μεγάλο μέρος του οικισμού πνίγηκε στα  νερά του τεχνητού έργου.

Λίγο ψηλότερα αναβλύζει η πηγή Βελούχοβο, η μεγαλύτερη από τις πηγές που τροφοδοτούν με νερό τον ταμιευτήρα απ’ όπου ξεδιψά η Αθήνα. Σε μικρή απόσταση στην κορφή του απόκρημνου βράχου βρίσκεται η αρχαία ακρόπολη του Καλίου (υψομ. 650)  με ορατά τμήματα της τειχοποιίας (προσεγγίζεται με σύντομο αλλά στενό και απότομο χωματόδρομο μήκους 1000 μέτρων).  Τα υπόλοιπα ερείπια είναι βυθισμένα στο νερό. Ότι κατάφεραν να διασώσουν οι αρχαιολόγοι εκθέτονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Λιδορικίου.

Κάλιο – Φράγμα: Από το Κάλιο ο δρόμος συνεχίζει με κατεύθυνση δυτική να κινείται σε ατελείωτες στροφές και κακό οδόστρωμα (κάποια σημεία)  σε μικρή απόσταση από τις όχθες της λίμνης χαρίζοντάς σας με τον τρόπο αυτό μερικές από τις ομορφότερες εικόνες της. Στα 7 χιλιόμετρα θα διασταυρωθείτε με το Γρανιτσόρεμα κι αμέσως μετά με τον Κόκκινο ποταμό. Τα δυο αυτά ορεινά ρέματα με παροχή νερού όλο το χρόνο, κατεβαίνουν από τα υψίπεδα των Βαρδουσίων και χύνονται στη λίμνη. Στις όχθες τους σχηματίζεται ένα πλούσιο πλατανόδασος έως την ακρoλιμνιά. Στη συνέχεια ο δρόμος απομακρύνεται, ανεβαίνει λίγο ψηλότερα και στριφογυρνά για περισσότερα από 15 χιλιόμετρα ως το φράγμα. Μια καταπληκτική άποψη της λίμνης θα έχετε από το χωριό Κόκκινο όπου θα φτάσετε με σύντομη παράκαμψη (800 μέτρα) από τον περιμετρικό δρόμο.

Φράγμα – Λιδορίκι: Μετά το φράγμα ο δρόμος στρέφεται νοτιοδυτικά και τρέχει πάνω στις νότιες όχθες της λίμνης περνώντας μέσα ή κοντά από τα χωριά Αβορός, Δωρικό, Λεύκα, Πεντάπολη και καταλήγει μετά από 25 χιλιόμετρα στο Λιδορίκι. Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της διαδρομής είναι το «Στενό», το στενότερο σημείο της λίμνης όπου οι αντικρινές όχθες σχεδόν ακουμπούν μεταξύ τους. Απέναντι, πάνω στο λόφο ξεχωρίζει η ακρόπολη του Κάλιου. Στο βάθος ξεπροβάλλουν οι ψηλότερες κορφές των Βαρδουσίων, ενώ στ’ ανατολικά ορθώνει το στιβαρό παράστημά της η Γκιόνα, το μεγαλύτερο βουνό της Ρούμελης. Παλιότερα σε αυτό το σημείο υπήρχε μεγάλη πέτρινη γέφυρα που σήμερα βρίσκεται στο βυθό της λίμνης.

 

Προτεινόμενες διαδρομές

Προς Δάφνο:  Πραγματοποιώντας τον γύρο της λεκάνης του Μόρνου θα συναντήσετε αλλεπάλληλους ασφάλτινους δρόμους να φεύγουν ακτινωτά και χάνονται στις πλαγιές των δυσπρόσιτων Βαρδουσίων. Αν μπορούσαμε να αξιολογήσουμε τις πραγματικά άφθονες διαδρομές που ξανοίγονται μπροστά σας, θα προτείναμε μια μικτή  σε  χώμα  και άσφαλτο πορεία που θα σας φέρει πιο κοντά στην άγνωστη ορεινή φύση της περιοχής. Μόνο εμπόδιο αυτήν την εποχή, μπορεί να είναι το χιόνι που δυσκολεύει σημαντικά τις μετακινήσεις, κυρίως στους χωματόδρομους.

Μετά το Κάλιο πηγαίνοντας προς φράγμα και λίγα μέτρα πριν τη γέφυρα του Γρανιτσορέματος, θα δείτε δεξιά έναν ασφάλτινο δρόμο ν’ ανηφορίζει στο βουνό. Πρώτο χωριό που θα συναντήσετε είναι το Διακόπι (4 χλμ.). Στη συνέχεια βατός χωματόδρομος περνά μέσα από ελατόδασος και καταλήγει στον όμορφο Δάφνο  -παλιά Βοστινίτσα  -  (9 χλμ), όπου υπάρχουν καταλύματα και ταβέρνες. Αξίζει να δείτε τον μεταβυζαντινό ναό τουΑγ. Νικολάου (τρίκλιτη βασιλική με τρούλο κτίσμα του 17ου αι΄).

Από Δάφνο εδώ μπορείτε είτε να γυρίσετε πάλι στον περιμετρικό ασφάλτινο άξονα της λίμνης του Μόρνου, οδηγώντας σε  άσφαλτο (13 χλμ.), είτε να συνεχίσετε σε χώμα για Διχώρι, Ψηλό Χωριό, Αρτοτίνα ανακαλύπτοντας την πιο όμορφη και άγρια πλευρά των Βαρδουσίων.  Από Ψηλό Χωριό και Αρτοτίνα έχετε επιλογή στην επιστροφή να γυρίσετε μέσω το ασφάλτινου δρόμου που περνά από Πενταγιού, το χωριό της θρυλικής Μαρίας Πενταγιώτισσας.

 

Στη σκιά της Γκιόνας: Κατευθυνόμενοι από Λιδορίκι προς Λευκαδίτι παρακολουθούμε την κοίτη του ποταμού Μόρνου που σε αυτό το σημείο διαχωρίζει τους ορεινούς όγκους της Γκιόνας  και των Βαρδουσίων. Στην πορεία μας θα συναντήσουμε τα χωριά Λευκαδίτι και Συκιά. Στη  Συκιά αξίζει να πεζοπορήσετε ως το σπήλαιο της Ζωοδ. Πηγής. Το σημαδεμένο μονοπάτι χάνεται μέσα στα έλατα και καταλήγει στην είσοδο των δυο σπηλαίων όπου βρίσκονται ο ναοί του Αγ. Δημητρίου και της Ζωοδόχου Πηγής (υψομ.980)  μετά από 45 λεπτά. Μπορείτε όμως να έρθετε και με το όχημά σας μέσω στενού  χωμάτινου και έντονα ανηφορικού δρόμου (2 χλμ.).  Επιστρέφουμε στον οδικό άξονα προς Λαμία και περνάμε τη διασταύρωση για τους δυο οικισμούς της Μουσουνίτσας  (Αθανάσιος Διάκος) με τα τρεχούμενα νερά και τους καλούς ξενώνες.  Ακολουθεί το χωριό Στρώμη με τους παλιούς νερόμυλους και ο ελατοσκέπαστος Πανουργιάς (με σύντομη παράκαμψη 3 χλμ). Πάντα στο ίδιο ορεινό μοτίβο συνεχίζουμε για Παύλιανη  (από Εθνική Οδό Αθηνών- Λαμίας).

 

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ

Το χωριό Πεντεόρια: Είχε ανέκαθεν ιστορική σημασία καθώς βρισκόταν πάνω στις στράτες των βουνών που ένωναν τη θάλασσα με την ορεινή Ρούμελη (θα το δείτε ανηφορίζοντας για Λιδορίκι από Γαλαξίδι). Έχοντας αυτή τη γνώση οι παλιοί ορεσίβιοι προσπάθησαν εδώ, στα Πεντεόρια να κρατήσουν τους Τούρκους μακριά από τη Στερεά Ελλάδα. Φονικές μάχες έγιναν το 1770, αλλά και το 1821 και το 1825, κατά τη διάρκεια του μεγάλου ξεσηκωμού των Ελλήνων.

«Αρνητική κλίση» στην Πλάκα: Στο χωριό Συκιά που βρίσκεται πάνω στο δρόμο Λιδορικίου – Παύλιανης συναντάμε την περίφημη «ορθοπλαγιά της Γκιώνας», ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φυσικά αναρριχητικά πεδία της Ευρώπης με κλίση αρνητική και υψομετρική διαφορά 1.100 μέτρων περίπου. Αν και έχει εδώ και χρόνια ανακοινωθεί η δημιουργία Κέντρου Αναρρίχησης με κατάλληλους χώρους διανυκτέρευσης, υποδοχής και ενημέρωσης, ακόμη δεν έχει γίνει τίποτα. Παρόλα αυτά αν θέλετε να αναρριχηθείτε στα βράχια του Ασέληνου Όρους των αρχαίων Ελλήνων (έτσι λεγόταν η Γκιόνα) επισκεφθείτε την ιστοσελίδα  www.natureinaction.gr

Αρχαία Καλλίπολη: Ένας από τους παλαιότερους οικισμούς της περιοχής ήταν το χωριό Κάλιο, αφού εδώ άκμασε η αρχαία αιτωλική πόλη Καλλίπολη. Η μοίρα της συνδέθηκε με  δύο σημαντικά γεγονότα. Το 426 π.Χ. κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου, οι Αιτωλοί  νίκησαν  κατά  κράτος   τους Αθηναίους, ενώ το 279 π.Χ. η καταστροφή ήρθε με την εισβολή  των  Γαλατών.

Καρούτες: Ένα πολύ μικρό χωριό,  8 χλμ. νότια από το από το Λιδορίκι έγινε γνωστό από τη νικηφόρα  μάχη που έδωσαν οι αντάρτες του 2/34 Τάγματος του ΕΛΑΣ τον Αύγουστο του 1944, εναντία σε ναζιστικό σώμα ορεινών καταδρομών που απαρτίζονταν από τριακόσιους πενήντα  άνδρες.


 

Που θα μείνετε

Λιδορίκι: Ξενοδοχείο «Καλλίπολις» κτισμένο σε ήσυχη σημείο με εξαιρετική θέα στη λίμνη του Μόρνου και τα Βαρδούσια. Διαθέτει 12 δωμάτια και ευχάριστους κοινοχρήστους χώρους  (22660 22880 www.hotelkallipolis.gr)

Συκιά: «Chalet Ασέληνος» στους πρόποδες του Όρους Γκιόνα (Ασέληνον Όρος) στις παρυφές του χωριού Συκιά.  (22660 51455, 555  www.aselinoshotels.gr).

Δάφνος:. Ο καινούργιος ξενώνας με το φιλικό περιβάλλον και την ποιότητα υπηρεσιών επιχειρεί να εισάγει το χωριό στα ορεινά τουριστικά δρώμενα. Ο ξενώνας  «Ελατιάς» διαθέτει 9 ευρύχωρα επιπλωμένα διαμερίσματα που παρέχουν όλες τις ανέσεις και θέα στο ελατόδασος που αγκαλιάζει από παντού το χωριό. Στα συν οι οικοδέσποινες Ασπασία και Ρούλα και το ενισχυμένο πρωινό (22660  52500  www.elatiashotel.gr).  

 Ακόμη «Δημοτικός ξενώνας Δάφνου» ( 22660 51745)

Πενταγιού: «Ξενώνας Εν Πενταγιοίς» στεγάζεται στο δημοτικό σχολείο του χωριού (κτίριο 1862) που βρίσκεται στην ιστορική πλατεία με τον  πελώριο πλάτανο, διαθέτει τρία δίκλινα, τρία τρίκλινα και δύο τετράκλινα (22660 52340 www.enpentagis.gr)

«Αρχοντικό Ξενοφώντα» δωμάτια με αυτόνομη θέρμανση, κουζίνα με ψυγείο, TV (22660 52219 www.arxontiko-xenofonta.gr)

 

Που θα φάτε

Στο Λιδορίκι θα βρείτε τις καλές παραδοσιακές ταβέρνες «Γιώργηδες»  (22660 22225) , «Το κελάρι του μπάρμπα-Γιάννη» (22650 63130),  «Το καπηλειό του Βασίλη» (22660 22017).

Οι ντόπιοι για εξαιρετικό κρέας  κοκορέτσι και κοντοσούβλι,  θα πάνε στο  Μαλανδρίνο στη ταβέρνα – ψησταριά «Παπαλέξης».

Το ξενοδοχείο «Chalet Ασέληνος» διαθέτει και εστιατόριο.

Στο Δάφνο  θα βρείτε την ταβέρνα του δημοτικού ξενώνα και στην όμορφη πλατεία με τους δυο αιωνόβιους πλάτανους την ψησταριά – ταβέρνα «Πλατεία»,  Στην Πενταγιού, ο ξενώνας του Ασημάκη διαθέτει και εστιατόριο ανοικτό τα Σαββατοκύριακα.

Στον δρόμο για Παύλιανη καλύτερη επιλογή για φαγητό θα βρείτε στην πλατεία της Άνω Μουσουνίτσας.

 

Κείμενο: Ζερμαίν Αλεξάκη

Φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης

Copyright: Το υλικό της σελίδας αυτής κείμενα & φωτογραφίες είναι αποκλειστικά προϊόν επαγγελματικού φωτορεπορτάζ και έρευνας στο πεδίο και πνευματικό δικαίωμα των  συνεργατών της “Views of Greece”. Οι χρήστες κατανοούν και αποδέχονται ότι πέρα από την δυνατότητα επίσκεψή τους στο site αυτό δεν τους παρέχεται βάσει νόμου κανένα άλλο δικαίωμα να χρησιμοποιήσουν με οποιοδήποτε τρόπο σε άλλο διαδικτυακό τόπο, ν’ αναπαράγουν, ν’ αντιγράφουν, πωλούν, μεταπωλούν ή/και να εκμεταλλεύονται εμπορικά ή μη, με οποιονδήποτε τρόπο, σύνολο ή μέρος του περιεχομένου της σελίδας αυτής.

 


Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

Γράψτε το σχόλιο σας